Τι ορίζουμε ως καύσωνα;

Ξεκινώντας θα πρέπει να επισημανθεί πως επιστημονικά ο όρος “καύσωνας” δεν υφίσταται. Προκειμένου να περιγράψουμε ένα θερμό γεγονός στην επιστήμη της ατμόσφαιρας χρησιμοποιούμε περισσότερο τον όρο “θερμή μεταφορά” ή “θερμό κύμα” ως μετάφραση του όρου “heatwave” που ισχύει στη διεθνή βιβλιογραφία.

Όταν μιλάμε για “καύσωνα” περιγράφουμε απλώς μια κατάσταση στον καιρό της χώρας μας, η οποία ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και η χρήση του είναι περισσότερο διοικητική. Κατά την περίοδο του «καύσωνα», συγκεκριμένες δραστηριότητες θα πρέπει να αποφεύγονται κι άλλες να απαγορεύονται, ενώ σε άλλες χώρες (και στη δική μας σε παλαιότερες εποχές), ίσχυαν ειδικά ωράρια εργασίας και άλλα έκτακτα μέτρα (όπως δημόσιοι κλιματιζόμενοι χώροι κ.α.). Εκτός αυτού, εκδίδονται συγκεκριμένα δελτία προειδοποιήσεων από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ) προς τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) και εν συνεχεία προς το ευρύ κοινό.

Εφόσον από επιστημονική σκοπιά τέτοιος όρος δεν υφίσταται και παραμένει διοικητικός (ακόμη και πολιτικός), τότε αντιλαμβανόμαστε πως, ο χαρακτηρισμός μιας περιόδου ως «περίοδος καύσωνα», πρόκειται για μια διαδικασία που γίνεται απλώς με τη χρήση κάποιων θερμοκρασιακών ορίων, τα οποία διαφέρουν από χώρα σε χώρα και εξαρτώνται από την απόκλιση σε σχέση με τις τυπικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Συνήθως πρόκειται για το ανώτερο 5% εάν θεωρήσουμε πως η κατανομή των διαφόρων τιμών της θερμοκρασίας σε μια κλιματική περίοδο είναι κανονική.

Στη χώρα μας ισχύουν οι εξής ορισμοί:

Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας: Περίοδος τουλάχιστον 3 ημερών κατά την οποία οι θερμοκρασίες στις πεδινές περιοχές της χώρας ξεπερνούν τους 37° και η μέσες ημερήσιες θερμοκρασίες τους 31°. [1]

Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία: Γίνεται διαχωρισμός σε «ημέρα καύσωνα» και «περίοδο καύσωνα». Για την ημέρα καύσωνα οι ερευνητές έχουν προτείνει διάφορες μεθόδους, οι οποίες όσον αφορά την περιοχή της Αττικής καταλήγουν πως θα πρέπει η μέγιστη θερμοκρασία στον σταθμό του Θησείου να φτάσει η να ξεπεράσει τους 37° και η μέση τιμή της, αντιστοίχως, τους 31°.

Για τον σταθμό της Φιλαδέλφειας, το όριο μέγιστης θερμοκρασίας είναι οι 38°. Η περίοδος καύσωνα ορίζεται ως το διάστημα που ισχύουν οι ανωτέρω συνθήκες κατ’ ελάχιστο για 3 ημέρες.

Η ημερήσια διακύμανση της θερμοκρασίας είναι σημαντικότερη από τα “θερμοκρασιακά ρεκόρ”

Τις περισσότερες φορές γίνεται λόγος για τις μέγιστες θερμοκρασίες που σημειώνονται σε διάφορες περιοχές της χώρας, μια εξ αυτών και η Αθήνα. Αυτό, το οποίο όμως είναι πραγματικά επικίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων και όλων των έμβιων όντων γενικότερα είναι οι αυξημένες ελάχιστες θερμοκρασίες, ιδίως όταν δεν κατέρχονται κάτω των 25 βαθμών. Αυτό συμβαίνει κατά κανόνα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές των αστικών κέντρων και ιδίως στην Αθήνα. Οι επιστημονικές μελέτες συμφωνούν με την εμπειρική παρατήρηση: Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες το μεσημέρι, μπορούν να είναι ανεκτές στην περίπτωση που τις βραδυνές, νυχτερινές και πρώτες πρωινές ώρες επικρατεί δροσιά. Αυτό, είναι ο κανόνας στις περισσότερες περιπτώσεις πεδινών ηπειρωτικών περιοχών, ωστόσο δεν συμβαίνει σχεδόν ποτέ στα αστικά κέντρα. Το αποτέλεσμα είναι, οι υψηλές θερμοκρασίες να διατηρούνται και κατά τη διάρκεια της νύχτας (τις περισσότερες ώρες παραμένουν σταθερά άνω των 30 βαθμών) με αποτέλεσμα τη διαρκή και σωρευτική κόπωση των κατοίκων. Επιπλέον επιβαρυντικοί παράγοντες είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ανάκλαση της ακτινοβολίας λόγω της δόμησης αλλά και η κακή κυκλοφορία του αέρα, για τον ίδιο λόγο.

Πηγές / παραπομπές:

[1] Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας

[2] Το εγχειρίδιο του μετεωρολόγου – προγνώστη


4 άρθρα διαθέσιμα

20 Ιουνίου 2024, 17:53

Επικίνδυνες συνθήκες για την εκδήλωση και εξάπλωση πυρκαγιών την Παρασκευή 21/6 λόγω του συνδυασμού των ενισχυμένων βορειοανατολικών ανέμων σε κεντρικά και νότια ηπειρωτικά τμήματα, των υψηλών θερμοκρασιών και της μεγάλης ξηρότητας, ιδίως σε δυτικότερες περιοχές. Σχετική εξασθένηση των ανέμων το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος στα ηπειρωτικά, όμως οι υψηλές θερμοκρασίες παραμένουν. Ταυτόχρονα, από την Κυριακή 23/6, αναμένεται η επιστροφή των φαινομένων αστάθειας κυρίως στα βόρεια και βορειοδυτικά τμήματα: Ο χαρακτήρας των φαινομένων θα είναι εκρηκτικός με πολύ γρήγορες αναπτύξεις νεφών, ισχυρές βροχές και έντονη κεραυνική δραστηριότητα. Σε γενικές γραμμές, η αστάθεια αλλά και οι υψηλές θερμοκρασίες θα διατηρηθούν και την επόμενη εβδομάδα όμως τα σενάρια εξέλιξης από την Πέμπτη – Παρασκευή 27-28/6 και μετά, παραμένουν ασαφή.

Περισσότερα »

17 Ιουνίου 2024, 20:49

Δυστυχώς, η τάση καταγραφής υψηλότερων ή αρκετά υψηλότερων του κανονικού θερμοκρασιών σε σχέση με τον μέσο όρο των τελευταίων 30 ετών συνεχίζεται και το φετινό Ιούνιο. Κατά τις πρώτες δύο εβδομάδες του μήνα οι συνθήκες ήταν διαρκώς θερμότερες στο σύνολο σχεδόν των περιοχών της χώρας μας ενώ σημειώθηκαν δύο αρκετά διακριτά θερμά κύματα [1]. Σε αυτό το άρθρο – μελέτη παρουσιάζεται η σύνοψη των δεδομένων 500 και πλέον μετεωρολογικών σταθμών εγκατεστημένων από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία αλλά και Ιδιώτες μέσα από 11 πίνακες και 10 διαγράμματα / χάρτες.

Περισσότερα »

31 Μαΐου 2024, 12:29

Γνωστοί και ως “σύννεφα καταιγίδων”, αποτελούν έναν συχνά εμφανιζόμενο τύπο νεφών στη χώρα μας. Αναπτύσσονται κατακόρυφα μέχρι και το όριο της τροπόσφαιρας, το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας (όπου λαμβάνουν χώρα τα περισσότερα καιρικά φαινόμενα), το οποίο φτάνει έως και τα 9-12 χιλιόμετρα σε ύψος. Καταλαμβάνουν χώρο μεμονωμένα ή σε ομάδες (παρατάξεις ή συστάδες αναλόγως της συνοπτικής κατάστασης της ατμόσφαιρας) και προκαλούν σχεδόν πάντα βροχές (συχνά ραγδαίες) και ηλεκτρική δραστηριότητα ενώ σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να ευθύνονται για χαλαζοπτώσεις, βίαιους ανέμους και την εμφάνιση ανεμοστρόβιλων / υδροστρόβιλων.

Περισσότερα »

17 Μαΐου 2024, 14:49

Η εαρινή περίοδος του 2024 μας επιφυλάσσει πολλά περιστατικά μεταφοράς αφρικανικής σκόνης προς την περιοχή μας κάποια εξ αυτών ασθενέστερα και κάποια ισχυρότερα. Το εντονότερο όλων εμφανίστηκε κατά το διήμερο 22-23 Απριλίου για το οποίο υπάρχει ανάλυση – καταγραφή εδώ και έφερε απόκοσμες εικόνες όπως αυτή της δημοσίευσης. Με αφορμή αυτό το περιστατικό, επανήλθε το ενδιαφέρον του κοινού για αυτό το φαινόμενο. Δυστυχώς όμως, η (δικαιολογημένη) έλλειψη εμπιστοσύνης του κοινού απέναντι σε στοιχεία και δεδομένα τα οποία παρουσιάζονται ως “αντικειμενικά”, έχει δημιουργήσει μια κατάσταση καχυποψίας σχετικά με πολλά θέματα (και όχι μόνο τα μετεωρολογικά). Τουλάχιστον για το φαινόμενο της μεταφοράς σκόνης, σε αυτό το άρθρο παρουσιάζονται σχετικές πληροφορίες υπό τη μορφή απαντήσεων σε συνηθισμένες ερωτήσεις για όσα μέχρι στιγμής είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε σχετικά με αυτό.

Περισσότερα »