Στο άρθρο αυτό αναλύεται η ατμοσφαιρική κυκλοφορία αυτής της εβδομάδας σε βόρειο ημισφαίριο, στην περιοχή του Ατλαντικού αλλά και στην Ευρώπη και η επιρροή στη διαμόρφωση των καιρικών συνθηκών τόσο στην Ευρώπη όσο και στη χώρα μας. Πρόκειται για τη συνέχεια μιας σειράς άρθρων που ξεκίνησαν να δημοσιεύονται από την αρχή του Φθινοπώρου με τη βοήθεια χαρτών στις στάθμες των 500 hpa και των 850 hpa, της απόκλισης της επιφανειακής θερμοκρασίας του βορείου Ατλαντικού αλλά και μέσω της χρήσης δεικτών τηλεσυνδέσεων όπως ο ΝΑΟ και ΑΟ.

Σύννεφα έκαναν την εμφάνισή τους σε περιοχές της ανατολικής ηπειρωτικής χώρας κατά το διήμερο 26-27 Οκτωβρίου. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη περίπτωση νεφών, που δημιουργούνται υπό συγκεκριμένες συνθήκες ενώ και η πρόγνωσή τους είναι αρκετά σημαντική για την παραγωγή ηλιακής ενέργειας. Στο άρθρο παρουσιάζεται η πρόγνωση του °U-Model και παρουσιάζεται μια μικρή ανάλυση, με παραπομπή σε δύο ακόμη αντίστοιχες του παρελθόντος κατά τον Σεπτέμβριο και Δεκέμβριο του 2022.

Η -σε γενικές γραμμές- διαφαινόμενη εξασθένηση στη ροή και στο βάθος των συστημάτων του βορείου Ατλαντικού, έχει επισημανθεί σε προηγούμενες αναλύσεις της ιστοσελίδας. Αν και είναι σχετικά δύσκολο να ανιχνευτεί από δείκτες τηλεσυνδέσεων όπως ο ΝΑΟ και ο ΑΟ, ωστόσο γίνεται αντιληπτή οπτικά μέσω διαδοχικών εικόνων ανάλυσης των συστημάτων. Η συγκεκριμένη κατάσταση θα μπορούσε να συσχετιστεί και με τις υψηλότερες του κανονικού επιφανειακής θερμοκρασίες της θάλασσας στην περιοχή του βορείου Ατλαντικού, κάτι που υποδηλώνει εξασθένηση της ροής του ρεύματος. Αυτές τις ημέρες βρισκόμαστε στο ζενίθ του φαινομένου αλλά κατά το επόμενο διάστημα μέχρι και το τέλος του Οκτωβρίου, η κατάσταση φαίνεται να εξομαλύνεται με αποτέλεσμα την αλλαγή του μοτίβου στην Ευρώπη και στη χώρα μας.

Ο συνδυασμός συνθηκών εμποδισμού στο βορειοδυτικό τμήμα της Ευρώπης με ένα πολικής προέλευσης χαμηλό στο ανατολικό τμήμα, έχει χωρίσει την ήπειρο σε δύο τμήματα. Η επιρροή της διάταξης δεν είναι άμεσα αισθητή στη Μεσόγειο, ωστόσο λόγω αυτής αναμένεται η ροή μιας κορεσμένης σε υδρατμούς και σχετικά ασταθούς αέριας μάζας από τα δυτικά προς τα ανατολικά, η οποία θα ευθύνεται για τις βροχές κυρίως στα δυτικότερα τμήματα της χώρα μας κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας (13 έως 19 Οκτωβρίου). Αυτό το αίτιο εκδήλωσης βροχοπτώσεων μοιάζει αρκετά με τα φαινόμενα που εκδηλώθηκαν κατά τη διάρκεια της 28ης Σεπτεμβρίου.

Το φετινό ξεκίνημα του Φθινοπώρου βρίσκει την Ευρώπη υπό την επιρροή ενός αρκετά ιδιαίτερου και κάπως ασυνήθιστου μοτίβου από τα μέσα Σεπτεμβρίου και μετά. Η τάση για ανάπτυξη αντικυκλώνων είναι συνεχής, ενώ η κυκλοφορία του βορείου Ατλαντικού εμφανίζει έντονα σημάδια εξασθένησης. Την εβδομάδα μεταξύ 29 Σεπτεμβρίου και 5 Οκτωβρίου, το μοτίβο του εμποδισμού τύπου “Rex” θα διαμορφώσει τις συνθήκες του καιρού στην Ευρώπη και τη χώρα μας.

Όσοι παρακολουθούν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και τις μεσοπρόθεσμες προγνώσεις, ίσως παρατήρησαν κάτι αρκετά ενδιαφέρον: Ταυτόχρονα με το ατμοσφαιρικό “μπλοκάρισμα” στην κεντρική Μεσόγειο και κεντρική Ευρώπη, που ευθύνεται και για το έντονο θερμό κύμα από τις περιοχές αυτές έως και τη Ρωσία, την ίδια στιγμή εξασθενεί και η κυκλοφορία του Ατλαντικού. Αυτός ο συνδυασμός, ενδεχομένως να έχει συνέπειες και στη διαμόρφωση του καιρού της περιοχής μας κατά το τελευταίο πενθήμερο του μήνα.

Το αποτέλεσμα της καιρικής κατάστασης μιας περιοχής είναι σχεδόν πάντα συνάρτηση δύο κατηγοριών ατμοσφαιρικών κινήσεων. Η πρώτη αφορά κινήσεις μεγάλης κλίμακας (συνοπτική ή παγκόσμια κυκλοφορία, αντικυκλώνες, καιρικά συστήματα κ.α.) και η δεύτερη αφορά μικρής κλίμακας κινήσεις (τοπική κυκλοφορία) σε συνδυασμό με την τοπογραφία [1]. Η χωρική και χρονική κλίμακα εκδήλωσης των φαινομένων είναι διαφορετική σε κάθε κατηγορία και ως εκ τούτου, απαιτείται και διαφορετική προσέγγιση στην μοντελοποίησή τους. Σε αυτό το άρθρο, με αφορμή τους τύπους καιρού που επικράτησαν κατά το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας, παρουσιάζεται ένα παράδειγμα ταυτόχρονης προσομοίωσης φαινομένων τοπικής και μέσης κλίμακας από το °U-Model.

Καθώς μπαίνουμε στη χειμερινή περίοδο, η θερμοκρασία του αέρα καθίσταται σταδιακά χαμηλότερη σε σχέση με την επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας, ενώ το καλοκαίρι αυτή η διαφορά αντιστρέφεται. Υπό αυτές τις συνθήκες και σε περιπτώσεις επικράτησης βοριάδων, έχουμε παράλληλα και την εμφάνιση χαρακτηριστικών νεφικών σχηματισμών στο Αιγαίο. Στο άρθρο αυτό σχολιάζεται και αναλύεται η δορυφορική εικόνα της 7ης Νοεμβρίου 2024 καθώς είναι η πρώτη φορά κατά τη φετινή χειμερινή περίοδο όπου έχουμε την εμφάνιση αυτών των νεφικών σχηματισμών.

Μεταξύ 10 και 11 Σεπτεμβρίου 2024, η κακοκαιρία με την ονομασία “ΑΤΕΝΑ” επηρέασε τη χώρα μας, φέρνοντας τις πρώτες βροχές του Φθινοπώρου σε αρκετές περιοχές με κατά τόπους έντονα φαινόμενα. Σε αυτό το άρθρο συγκρίνεται η προγνωστική ικανότητα τριών συστημάτων (GFS, IFS, ºU-Model) με βάση δεδομένα προερχόμενα από το δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών του ΕΑΑ, καταγραφές ηλεκτρικών εκκενώσεων του συστήματος blitzortung και δορυφορικές παρατηρήσεις.

Ένα μοναδικό επεισόδιο βροχοπτώσεων εκδηλώνεται σε αρκετά τμήματα της ερήμου Σαχάρα, γνωστή ως “η ξηρότερη περιοχή της Γης”. Το τελικό ποσό της βροχής μπορεί σε απόλυτους αριθμούς να μην είναι υψηλό, ωστόσο ένα μεγάλο τμήμα της ερήμου θα λάβει ποσά βροχής κατά 500% πάνω από το μέσο όρο για τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο. Η έρημος Σαχάρα δεν βιώνει συχνά τέτοια επεισόδια. Είναι τόσο σπάνια, λιγότερα από ένα ανά δεκαετία, αποτελώντας ένα σημάδι ότι κάτι ενδεχομένως αλλάζει στο πλανητικό σύστημα του καιρού της Γης, υποδηλώνοντας μια ασυνήθιστη ατμοσφαιρική κατάσταση.

Τα πρώτα “αιολικά πάρκα” δημιουργήθηκαν στη χώρα μας στις αρχές της δεκαετίας του 2000, με επίκεντρο αρχικά την περιοχή της νότιας Εύβοιας. Αν και οι επιπτώσεις της εγκατάστασής τους δεν έχουν διερευνηθεί συνολικά, η εμπειρία δείχνει ότι είναι κυρίως αρνητικές παρά τα όποια οφέλη στις τοπικές κοινωνίες. Ανεξάρτητα της συνολικής εικόνας, στην γενικότερη προσπάθεια αντικειμενικής διερεύνησης του θέματος, σε αυτό το άρθρο εξετάζεται το επιχείρημα της τροποποίησης του μικροκλίματος μιας περιοχής, όπως προσφάτως διατυπώθηκε.

Κατά το μεγαλύτερο διάστημα του φετινού Ιουλίου, επίμονα υψηλές θερμοκρασίες επικράτησαν στη χώρα μας, στα Βαλκάνια αλλά και σε τμήμα της ανατολικής Ευρώπης. Στην ανάλυση αυτή εξετάζουμε κατά πόσον θερμότερο είναι τελικά το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας κατά το δεύτερο μισό του Ιουλίου 2024 στο βόρειο ημισφαίριο συνολικά και αν ναι, σε ποιές περιοχές. Για το σκοπό της ανάλυσης χρησιμοποιούνται δεδομένα προσομοίωσης της θερμοκρασίας στην ισοβαρική στάθμη των 850 hpa.

Ο Μάιος εκτός από τις πρώτες αρκετά ζεστές ημέρες είναι και μήνας καταιγίδων (κάποιες φορές ισχυρών), οι οποίες εκδηλώνονται κατά βάση στα ηπειρωτικά της χώρας μας λόγω της θερμικής αστάθειας. Αυτά τα φαινόμενα είναι η σχεδόν αποκλειστική πηγή υετού για τη χώρα μας καθ’όλη τη θερμή περίοδο του έτους (Μάιος – Σεπτέμβριος). Σε αντίθεση με το Χειμώνα, η παρουσία οργανωμένων συστημάτων είναι κλιματολογικά κάτι σπάνιο ενώ αρκετά σπάνια είναι και η εκδήλωση καταιγίδων πάνω από θαλάσσιες περιοχές κατά τη διάρκεια της ημέρας, ιδίως όσον αφορά το νότιο Αιγαίο. Εξαίρεση αποτέλεσε το ανώνυμο σύστημα που μας επηρέασε μεταξύ Πέμπτης και Παρασκευής 9-10 Μαΐου, έχοντας χαρακτηριστικά ψυχρής περιόδου …

Ημέρα υψηλών συγκεντρώσεων αφρικανικής σκόνης στην ατμόσφαιρα της χώρας μας η Τρίτη 23 Απριλίου 2024, με ταυτόχρονα εκδήλωση σφοδρών κατά τόπους ανέμων νοτιοανατολικών διευθύνσεων, αλλά και πολύ υψηλών θερμοκρασιών σε νοτιοδυτική χώρα και Κρήτη. Πρόκειται για το έκτο επεισόδιο μεταφοράς σκόνης του 2024 και στο άρθρο αυτό, παρουσιάζεται η εξήγηση – ανάλυση και καταγραφή του φαινομένου με τη χρήση δορυφορικών εικόνων και προγνωστικών μοντέλων (GFS, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, ºUmeteo).

Στα δύο είναι χωρισμένη η Ευρώπη, καθώς το κεντρικό και δυτικό τμήμα επηρεάζεται από χαμηλές θερμοκρασίες ενώ αντιθέτως στα νοτιοανατολικά σημειώνονται πολύ υψηλές τιμές. Στο όριο αυτών των περιοχών ένα καιρικό σύστημα το οποίο εκτός των άλλων προκαλεί θυελλώδεις ανέμους στη χώρα μας αλλά και μεταφορά Αφρικανικής σκόνης.

Τυπικό για την εποχή που διανύουμε το ψυχρό μέτωπο που επηρέασε τη χώρα μας κατά τη διάρκεια της Τρίτης-Τετάρτης 22-23 Νοεμβρίου 2022. Οι περιοχές μέγιστης έντασης των φαινομένων προσδιορίστηκαν με επιτυχία από τις προγνώσεις της ιστοσελίδας μας. Εξαίρεση σε αυτό αποτελεί η Αττική.

Ακραία υψηλές θερμοκρασίες – έως και 16 βαθμούς πάνω από τα κλιματικά επίπεδα, σημειώνονται για ακόμη μια φορά σε πολλά τμήματα της Ευρώπης (με έμφαση στα δυτικά).

Ένα μήνα μετά το επεισόδιο καύσωνα που έπληξε τη δυτική Ευρώπη, ένα ακόμη πολύ ισχυρό θερμό κύμα έχει ήδη ξεκινήσει από τη βορειοδυτική Αφρική. Πόσο ισχυρό θα είναι; Ποιά είναι η ομοιότητα με το προηγούμενο; Κατά πόσον θα επηρεαστεί και η χώρα μας;

Ιδιαίτερη ισχυρή για την εποχή κακοκαιρία (Έκτορας), επηρέασε πολλά ηπειρωτικά τμήματα της χώρας μας, αλλά και το κεντρικό και βόρειο Αιγαίο. Το °Umeteo είχε προτείνει την ονοματοδοσία αυτού του συστήματος. Κατά πόσον μια τέτοια κίνηση ήταν δικαιολογημένη; Σε ποιές παραμέτρους οι προγνώσεις που δόθηκαν ήταν εύστοχες;

Αποτελεί η αναφορά στις μέγιστες θερμοκρασίες της ημέρας, αντικειμενικό τρόπο καταγραφής των θερμότερων περιοχών της χώρας; Πόσο τελικά έφτασε η θερμοκρασία, πού σημειώθηκαν οι περισσότερες βροχές και ποιό ήταν το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των καταιγίδων;